เหล็กรางรถไฟ (Rail Steel) เป็นเหล็กที่มีความเฉพาะเจาะจงถูกออกแบบมาเพื่อใช้ในระบบขนส่งทางราง ซึ่งรางมีการแบ่งประเภทตามน้ำหนัก ได้แก่ ประเภทรางหนัก รางเบา รางฝังถนน นอกจากใช้เป็นรางรถไฟตามชื่อเรียกแล้ว ยังใช้เป็นรางสำหรับเครนอีกด้วย ทำให้เหล็กรางรถไฟเป็นโครงสร้างสำคัญที่ช่วยให้รถไฟ รถราง หรือแม้แต่เครนขนาดใหญ่สามารถวิ่งได้อย่างมั่นคงและปลอดภัย

คุณสมบัติ

• ความแข็งแรง

เพราะต้องใช้รองรับน้ำหนักของขบวนรถไฟและเครนต่างๆ ที่มีน้ำหนักหลายตันจึงต้องมีความแข็งแรงมากเป็นพิเศษ

• ความทนต่อการสึกหรอ

เหล็กรางรถไฟต้องใช้รับแรงเสียดทานและการเสียดสีซ้ำๆ ทำให้ต้องมีคุณสมบัติความทนทานสูง

• ทนต่อสนิม

เพราะมีส่วนผสมของคาร์บอนจึงทนทานต่อสภาพแวดล้อมที่มีความชื้นหรือแสงแดด

• รูปทรงเฉพาะทาง โดยมีส่วนประกอบหลัก ได้แก่

1.หัวราง : ส่วนบนสุดที่สัมผัสกับล้อ รับน้ำหนักและแรงเสียดสี

2.แกนราง : ส่วนตรงกลาง ทำหน้าที่เชื่อมหัวรางกับฐานรางและกระจายน้ำหนัก

3.ฐานราง : ส่วนล่างที่กว้างที่สุด ทำหน้าที่กระจายน้ำหนักลงสู่หมอนรองราง

ลักษณะการใช้งาน

1.ระบบรางสำหรับการขนส่ง

• รางหนักที่มีน้ำหนักตั้งแต่ 43 - 75 กิโลกรัมต่อเมตรขึ้นไป สามารถรองรับน้ำหนักได้สูงถึง 10,000 ตัน เช่น รางรถไฟของการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) หรือระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชน
• รางเบาที่มีน้ำหนักต่ำกว่า 43 กิโลกรัมต่อเมตร เช่น รางรถไฟชั่วคราวในพื้นที่เฉพาะอย่างเหมือนแร่ โรงงานอุตสาหกรรม หรือไซต์ก่อสร้างสำหรับการขนส่งอุปกรณ์

2.รางเดินเครื่องจักร

• ใช้เป็นรางทางวิ่งของเครนยกขนาดใหญ่เหนือศีรษะและเครนท่าเรือ

ข้อควรระวังในการเลือกและใช้งาน

1.การบำรุงรักษา

จำเป็นต้องมีการตรวจสอบและบำรุงรักษาอย่างสม่ำเสมอ เช่น การเจียรราง เพื่อลบความเสียหายที่เกิดจากการสึกหรอและรอยร้าวขนาดเล็ก

2.การเชื่อมต่อ

การเชื่อมรางรถไฟต้องใช้เทคนิคพิเศษและผู้เชี่ยวชาญเพื่อให้รอยต่อมีความแข็งแรงเทียบเท่ากับเนื้อรางเดิม

ข้อดีของเหล็กรางรถไฟที่ควรรู้

1.ความปลอดภัยสูงสุด

เพราะถูกออกแบบและผลิตภายใต้มาตรฐานความปลอดภัยที่เข้มงวดที่สุดในงานโครงสร้าง

2.อายุการใช้งานยาวนาน

ผลิตจากวัสดุที่เป็น High-Carbon Steel ทำให้รางมีอายุการใช้งานยาวนานหลายสิบปี

3.รองรับน้ำหนักได้มหาศาล

สามารถรองรับน้ำหนักของขบวนรถไฟที่บรรทุกเต็มพิกัดและวิ่งด้วยความเร็วสูงได้อย่างมั่นคง