เหล็กแผ่นดำผลิตโดยการรีดเหล็กที่ถูกให้ความร้อนสูงกว่า 900°C ผ่านลูกรีดหลายชุดจนได้ความหนาตามต้องการ เมื่อเย็นตัวในอากาศจะเกิดชั้น Mill Scale (ออกไซด์สีดำ-น้ำตาล) บนผิว ทำให้ผิวไม่เรียบเท่าแผ่นรีดเย็น แต่มีความทนทานและแข็งแรงดี ค่าความคลาดเคลื่อนมิติ (tolerance) กว้างกว่าแผ่นรีดเย็น เหมาะกับงานที่ไม่ต้องการความละเอียดสูง

ชื่อเรียกอื่น
แผ่นดำ, เหล็กดำ, แผ่นดำรีดร้อน, เหล็กแผ่นรีดร้อน และ Hot Rolled Steel (HRS) ช่างส่วนใหญ่จะเรียกสั้นๆ ว่า "แผ่นดำ" เมื่อต้องการแยกจากเหล็กแผ่นขาวหรือแผ่นชุบ

คุณสมบัติ
- เกรด SS400: กำลังดึง 400–510 MPa เหมาะงานโครงสร้างทั่วไป เช่น แผ่นเพลทฐานเสา บันได ชิ้นส่วนเครื่องจักร และงานตัดเลเซอร์
- เกรด SS490: กำลังดึง 490–610 MPa ต่ำ เชื่อมง่าย แข็งแรงและทนต่อแรงดึงได้ดีกว่า SS400 เหมาะกับงานที่ต้องรับน้ำหนักมาก เช่น คานรับน้ำหนัก เสาอาคาร และชิ้นส่วนเครื่องจักรขนาดใหญ่
- เกรด SS540: กำลังดึง ≥540 MPa มีความแข็งและเหนียวที่สุด รับน้ำหนักและแรงกระแทกได้ดีเยี่ยม เหมาะกับงานที่ต้องการเหล็กบางแต่รับแรงได้สูง เช่น โครงสร้างสะพาน โครงถัก (Truss) และชิ้นส่วนรถยนต์

มาตรฐาน
- มอก.1479-2566 : มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมเหล็กกล้าโครงสร้างรูปพรรณรีดร้อนทั่วไป
- SPHC: เป็นชื่อเกรดเหล็กตามมาตรฐานอุตสาหกรรมญี่ปุ่น (JIS G3131) โดยย่อมาจาก Hot Rolled Commercial
- HR1: เป็นชื่อเรียกชั้นคุณภาพของเหล็กแผ่นรีดร้อนตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมของไทย (มอก. 528) สำหรับงานขึ้นรูปทั่วไป
*คุณสมบัติเด่นของเหล็ก SPHC/HR1 - มีผิวสีดำ เรียบเนียนน้อยกว่าเหล็กแผ่นรีดเย็นหรือเหล็กแผ่นขาว แต่ทนทาน ยืดหยุ่นได้ดี ไม่เปราะแตกง่าย เหมาะสำหรับงานโครงสร้างทั่วไป งานเชื่อม หรือการนำไปปั๊มขึ้นรูปที่ไม่ซับซ้อนมาก

การใช้งาน
เหล็กแผ่นดำเป็นวัสดุพื้นฐานที่ใช้กันแพร่หลายที่สุดในงานโลหะ ตัวอย่างการใช้งาน ได้แก่
• งานโครงสร้างอาคาร — แผ่นเพลทเสา (Base Plate), Stiffener, แผ่นต่อเชื่อมโครงเหล็ก
• งานอุตสาหกรรม — ตัวถังเครื่องจักร, ถังเก็บน้ำ, ถังน้ำมัน, แท่นรองรับน้ำหนัก
• งานต่อเติมและซ่อมแซม — ทำประตู ประตูรั้ว ฝาปิด ตะแกรงกันตก
• งานโลหะทั่วไป — ฐานเครื่องจักร, Bracket, ชิ้นส่วนยานยนต์

เหล็กแผ่นดำเป็นตัวเลือกพื้นฐานที่คุ้มค่าสำหรับงานโครงสร้างและงานโลหะทั่วไป มีหลายเกรดให้เลือกตามความต้องการ หากต้องการผิวเรียบหรือความเที่ยงตรงสูง ควรพิจารณาเหล็กแผ่นขาว(รีดเย็น) แทน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q: เหล็กแผ่นดำ SS400 กับ SM490YA ต่างกันอย่างไร?
A: SS400 เป็น เกรดทั่วไปสำหรับงานโครงสร้าง กำลังดึงขั้นต่ำ 400 MPa ส่วน SM490YA เป็นเกรดสำหรับงานเชื่อมโดยเฉพาะ มีกำลังดึงสูงกว่า (490 MPa) และควบคุมค่า Carbon Equivalent ให้ต่ำ ทำให้เชื่อมได้โดยไม่แตกร้าว เหมาะกับโครงสร้างที่ต้องการความแข็งแรงและรอยเชื่อมคุณภาพสูง

Q: ผิว Mill Scale ของเหล็กแผ่นดำต้องทำความสะอาดก่อนใช้งานหรือไม่?
A: ขึ้นอยู่กับงาน สำหรับงานโครงสร้างทั่วไปที่จะพ่นสีทับ ควรขัดหรือพ่นทราย (Sand Blasting) เพื่อให้สีเกาะติดดี สำหรับงานเชื่อม ควรทำความสะอาด Mill Scale ออกบริเวณรอยเชื่อมก่อน เพื่อคุณภาพรอยเชื่อมที่ดี

Q: เหล็กแผ่นดำสามารถใช้งานกลางแจ้งได้หรือไม่?
A: ได้ แต่เหล็กแผ่นดำไม่มีการเคลือบป้องกันพิเศษ จึงเป็นสนิมได้เมื่อสัมผัสความชื้น ควรพ่นสีรองพื้นกันสนิมและสีทับหน้าก่อนติดตั้งกลางแจ้ง หรือเลือกใช้เหล็กแผ่นสังกะสี (ชุบสังกะสีร้อน) หากต้องการความทนทานในสภาพแวดล้อมที่มีความชื้นสูง

Q: จะคำนวณน้ำหนักเหล็กแผ่นดำได้อย่างไร?
A: ใช้สูตร: กว้าง (ม.) × ยาว (ม.) × ความหนา (มม.) × 7.85 = น้ำหนัก (กก.) เช่น แผ่น 4'×8' (1.219×2.438 ม.) หนา 6 มม. = 1.219 × 2.438 × 6 × 7.85 ≈ 140 กก.

Q: เหล็กแผ่นดำ 4'×8' กับ 5'×10' ขนาดไหนเหมาะกับงานอะไร?
A: ขนาด 4'×8' (1219×2438 มม.) เหมาะกับงานทั่วไปในโรงงานและการต่อเติม ขนส่งสะดวก ส่วน 5'×10' (1524×3048 มม.) และ 5'×20' เหมาะกับโครงการขนาดใหญ่ที่ต้องการแผ่นกว้างและยาวกว่า ลดจำนวนรอยเชื่อมต่อ